Wykład: „BAROKOWE I ROKOKOWE SZKŁO ŚLĄSKIE W ZBIORACH POLSKICH. NOWE BADANIA”

11 czerwca 2026, godz. 17.00. Muzeum Okręgowe w Toruniu.

Szanowni Państwo,

jest nam niezmiernie miło zaprosić Państwa na kolejne spotkanie z cyklu czwartek historyka sztuki 11 czerwca b.r. na godz. 17 do Sali Kinowej Muzeum Okręgowego w Toruniu na wykład Elżbiety Gajewskiej-Prorok (kustosz w Muzeum Narodowym we Wrocławiu) na temat dawnego szkła. Elżbieta, nasza koleżanka, absolwentka Konserwatorstwa i Muzealnictwa na WSP UMK, przedstawi prezentację  książki  o barokowym szkle śląskim w kolekcjach polskich, której jest współautorką wraz z Aleksandrą J. Kasprzak (kustosz w Muzeum Narodowym w Warszawie), także absolwentką tego kierunku. Książka, która ukazała się w zeszłym roku,  powstała w wyniku programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki” w latach 2019–2023 (Nr 0332/NPRH7/ H11/86/2018).

Szkła śląskie z końca XVII oraz z XVIII wieku od dziesiątków lat budzą duże zainteresowanie wśród prywatnych kolekcjonerów, są ozdobą kolekcji muzealnych i osiągają na aukcjach antykwarycznych znaczne ceny. Fenomen barokowego szkła śląskiego polega na jego jakości technologicznej masy szklanej i znakomitego poziomu dekoracji artystycznej wykonywanej w technikach dekoracji na zimno, szlifowania i rytowania. Szkła o charakterze luksusowym wykonywano głównie w hutach prowadzonych przez hutmistrzów z rodu Preusslerów, czynnych w XVII i w 1. poł. XVIII wieku: w Weissbach (nad potokiem Bieleń), od 1. poł. XVIII wieku w Weiberberge (pod Babińcem), a następnie w 2. poł. XVIII stulecia w Karlsthal (Orle), w obrębie miejscowości Szklarska Poręba.

Szkło śląskie w XVIII wieku. Ze zbiorów muzealnych i kolekcji prywatnych w Polsce, Kraków 2024. Tom I: Elżbieta Gajewska-Prorok, Aleksandra J. Kasprzak, Edyta Bernady, Historia. Technologia. Konserwacja; tom II: Aleksandra J. Kasprzak, Elżbieta Gajewska-Prorok, Katalog. 

Informacja o autorce

Absolwentka kierunku Konserwatorstwa i Muzealnictwa na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Kustosz Działu Szkła w Muzeum Narodowym we Wrocławiu, wykładowca we wrocławskiej Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta.

Organizatorka wielu wystaw poświęconych historii szkła i witraży w Muzeum Narodowym we Wrocławiu i innych muzeach. Zajmuje się głównie badaniem historii szklarstwa, zagadnieniami artystycznymi w dziedzinie szkła oraz historią sztuki witrażowej na Śląsku (artyści, pracownie, historia kolekcji). Koordynatorka zakupów kolekcji dzieł sztuki z dotacji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Kierownik projektu badawczego Komitetu Badań Naukowych (1992-1994), członek zespołów projektów badawczych Narodowego Centrum Nauki (2013-2017) i Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki (2019-2023). Koordynatorka programu konserwacji witraży z kolekcji Muzeum Narodowego we Wrocławiu, wyróżnionego I nagrodą Sybilli w 2014. 

Autorka artykułów i książek poświęconych sztuce witrażu i szkła, m.in.:

19. Gajewska-Prorok, S. Oleszczuk, Witraże na Śląsku. XIX i pierwsza połowa XX wieku. Glasmalereien in Schlesien. 19. und erste Hälfte des 20. Jahrhunderts, Leipzig 2001;
20. Gajewska-Prorok, Mistrzowie światła. Witraże i obrazy malowane pod szkłem. Master of Light. Stained and Painted Glass, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Wrocław 2014.

Członkini organizacji: Stowarzyszenie Historyków Sztuki, Polskiego Komitetu Narodowego l’Association Internationale pour l’Histoire du Verre, Polskiego Komitetu Narodowego Corpus Vitrearum Polska (od 1998), Stowarzyszenia Miłośników Witraży „Ars Vitrea Polona”.